Sayısallaştırıcı Nedir Nasıl Kullanılır?

Genel Bilgi

Sayısallaştırıcı ya da Sayısallaştırıcı Tablet kağıt vb. altlıklar üzerinde bulunan grafik bilgileri vektör yapıda sayısal hale getirmek için kullanılan bir çevresel birimdir. İlk çıkan modellerde bir bilgisayara gerek duymadan çalışabilen sayısallaştırıcılar olmasına rağmen günümüzdeki sayısallaştırıcı modelleri bir bilgisayara bağlı olarak çalışırlar. Sayısallaştırıcılar Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliğinde analog haritaları (kağıt vb altlıklar üzerindeki haritalar) sayısal ortama aktarmak için kullanılırlar. Çok değişik boyutlarda ve çözünürlüklerde sayısallaştırıcılar piyasada bulunmasına rağmen Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliğinde genel olarak boyutları A3 ve A0 arasında, çözünürlükleri 0.1 mm ya da daha küçük olanlar tercih edilir.

Sayısallaştırıcılar ile bilgisayarlar arasında iletişim, PC bilgisayarlarda seri port (COM port) olarak adlandırılan port üzerinden sağlanır. Bu amaçla özel bir kablo kullanılır. Her PC de en az bir adet genel olarak iki adet seri port bulunur. MS-DOS işletim sisteminin yaygın olduğu dönemde sayısallaştırıcı, işletim sisteminden bağımsız olarak, kullanılan yazılıma tanıtılırdı. Bu şekilde sayısallaştırıcı yalnızca belli bir yazılım ile kullanılabiliyordu. Windows işletim sistemlerinin yaygınlaşmaya başlaması ile birlikte wintab olarak adlandırılan ara yüz sayısallaştırıcıyı fare gibi işletim sistemine tanıtmaktadır. Bu şekilde çalışıldığında fare ya tamamen devre dışı kalır ya da fare ile sayısallaştırıcı birlikte çalışabilirler. Birlikte çalışma durumunda sayısallaştırıcının işaretleme birimi sayısallaştırıcının aktif bölgesinde ise fare pasif değilse aktif duruma geçer.

Laboratuarımızdaki Sayısallaştırıcının Kullanımı

Laboratuarımızda bulunan sayısallaştırıcı GTCO marka, 24x36 inç (yaklaşık 60x90 cm) boyutlarında olup çözünürlüğü 0.1 mm’dir.

Sayısallaştırıcı kullanıcı kaydı yaptırmış olan herkes tarafından sistem yöneticisinden izin alınarak kullanılır. Sayısallaştırıcı yanında bulunan JEODWS04 adlı iş istasyonu ile birlikte kullanılır. Kullanım için aşağıdaki adımlar izlenir:

Sayısallaştırıcı açılır. Bu sırada bir sinyal sesi duyulur.
Bilgisayar (iş istasyonu) açılır ve login olunur.
Sayısallaştırıcının işaretleyicisi (cursor) hareket ettirildiğinde ekranda imleç hareket eder. Hareket yoksa sayısallaştırıcının alında bulunan kontrol kutusu üzerindeki reset düğmesine basılır. Bu durumda hareket görülmesi gerekir.
Sayısallaştırıcının bilgisayardan önce açılma zorunluluğu yoktur. Ancak sayısallaştırıcı sonradan açılmışsa yukarıda yeri belirtilmiş olan reset düğmesine basılması gerekebilir.

Sayısallaştırıcı aktif hale getirilince herhangi bir yazılım (NETCAD, MAPINFO vb.) ile kullanılabilir.

ACAD ile Kullanımı

Yeni bir dosya açın. Alttaki osnap ve polar tracking gibi butonları iptal edin yalnızca model butonuna basılı olmalıdır.

Komut satırına TABLET ve  CAL girin.

Digitize #1 görünce 1. noktayı sayısallaştırın (Sarı tuş ile)

Enter coordinates of  point #1 görünce sayısallaştırdığınız noktanın koordinatlarını girin. Koordinatlar girilirken önce sağa sonra yukarı koordinat girilmelidir (Y, X). Ondalık nokta nokta ile iki koordinatın ayrımı , ile girilir. Örnek: 455125.62,4255325.85

Benzer şekilde diğer noktaları da girin. Son nokta girildikten sonra, bir kez entera basın. Bu aşamada dönüşüm seçenekleri gelir. Afin dönüşüm tercih edin bunun için a girin. Bu aşamada gösterilen hatalara dikkat edin. Kaba hata yapmışsanız buradaki rakamlardan anlayabilirsiniz (Bilgisayara ve haritacılığa yabancıysanız bu rakamlar doğal olarak bir anlam ifade etmez)

Digitizer da, haritanızın olduğu bölgeyi ekranda görebilmek için. Zoom ve W girin. Digitizer dan harita üzerinde iki nokta işaretleyin. Bu işlemi başardıysanız, digitzer ın işaretleyicisi hareket ederken ekranda da hareket gözlenmelidir.

NETCAD ya da EGHAS a veri aktaracaksanız, sayısallaştırmada line kullanın.

Sıkça Sorulan Sorular

Alüminyum vb metaller içeren altlıklar üzerindeki haritalar sayısallaştırılabilir mi?

Sayısallaştırıcılar elektromanyetik olarak çalıştıkları için işaretleyici ile sayısallaştırıcı yüzeyi arasında metal tabaka, işaretleyicinin yüzey ile ilişkisini keseceğinden sayısallaştırma yapılamaz.

Yüzey üzerinde bazı bölgelerde sayısallaştırma yapılmıyor, neden?

Sayısallaştırıcı yüzeyinin tümü aktif değildir. Aktif bölgede iken işaretleyicinin ışığı yanar, dışında söner. Aktif bölge yüzey üzerinde de L biçimindeki işaretlerle belirtilmiştir.

Sayısallaştırıcı açıkken fareyi oynatıyorum, ama hakim olamıyorum?

Sayısallaştırıcı aktif iken fareyi kullanmak istiyorsanız işaretleyiciyi aktif bölge dışına alın. İşaretleyici aktif bölgenin dışında ise üzerindeki ışık söner, kontrol fareye geçer

NETCAD ya da EGHAS ile sayısallaştırıcı kullanılabilir mi?

Hayır. Sayısallaştırıcı, ACAD, MapInfo, ArcView gibi Wintab arayüzü kullanan yazılımlarla kullanılabilir. NETCAD ve EGHAS wintab kullanmadığından sayısallaştırıcı kullanımı mümükün olmamaktadır. Ancak ACD ile sayısallaştırma yapıp, R12 DXF formatı ile diğer yazılımlara veri aktarmak mümkündür.

Son Güncelleme: 21/11/2000 Hazırlayan: Ö. Bildirici